Stéphane Mandelbaum Leven als de hond van de hel.

Vooraf de expositie wordt iedereen gewaarschuwd. Het kon weleens shocking zijn. De Bukowski van België is Stéphane Mandelbaum, de beste tekenaar van het hondse leven.

Wie kent de kunstenaar Stéphane Mandelbaum 1961 – 1986 niet? Hij had dyslexie, waardoor hij amper kon lezen of schrijven. Liefdeloos grootgebracht. Tekenen was schrijven. Hij studeerde aan verschillende academies. De tekeningen van Mandelbaum zijn steeds biografisch getint, zijn Pools-joodse achtergrond is nooit veraf. Hij tekende zichzelf, zijn broers, zijn grootvader, pooiers, dieven en de joodse prostituees die hij vaak opzocht. Zijn interesse ging vooral uit naar het portretteren van ambitieuze en sterke karakters, figuren uit de duistere zijde van de maatschappij: die werden vermoord of die zelfmoord pleegden, travestieten, homoseksuelen en prostituees. In die wereld verkeerde hij als kunstenaar. De nacht, in de hel van het criminele milieu van dieven en vechtjassen. In december 1986 werd Mandelbaum door zijn kompanen vermoord omdat hij een deel van de buit opeiste na de diefstal van een werk van Modigliani. Twee kogels doorboorden zijn lichaam en zijn gezicht werd met zuur overgoten om onherkenbaar te zijn.

Een boef die kunstenaar is. Mandelbaum werd vermoord door geweld, geweld dat hij in zijn werk niet schuwt. Zijn werk is een zoektoch naar het ‘wie ben ik.’ Zijn Joodse identiteit, maar ook een speurtocht naar de kunstenaar in hemzelf: wat is een kunstenaar? Gefascineerd door Pasoline, Bacon, Rimbaud, diefstallen, bestialiteit, en beledigen. Wie is die andere ik? Die ik is een ander, de kunstenaar? In zijn werk staan onbewust of bewust schrijffouten. Taalfouten? Of ging het hem om de klank, schreeuw of de stem van de angst. Hij heeft het meegemaakt.

Birgit, een vriendin van Mandelbaum, het duurde een jaar, woont in de buurt van Barcelona. Birgit: In zijn tekeningen, gewelddadige en pornografische schetsen, kun je zijn leven zien, toeschouwer en acteur tegelijk, hij voorspelde zijn einde.

Een monster was hij niet. Net als de schrijver Bukowski tekende hij alles wat in hem opkwam en ook weer verzon hij van alles wat niet in hem opkwam, ter plekke. Hij tekende zonder te weten hoe de tekening met hem aan de haal ging. Het overkwam hem. Alles. Tot op de dag dat zijn maatjes hem doodschoten.

Werk van Stéphane Mandelbaum, een van de beste tekenaars van Europa is te zien van 6 tot 20 mei 2019 exposeerde Centre Pompidou zijn tekeningen. Joodse museum te Brussel van 14 juni tot 22 september 2019.

@robert kruzdlo