Marja Pruis: Zullen we het eens echt over vrouwen hebben?

Marja Pruis 2014 tekening Robert Kruzdlo

Vaak kiest men voor de aanval en maakt men vijanden, om te verbergen dat je zelf zwak staat. Friedrich Nietzsche.

Marja Pruis 1959 gaat in De Groene Amsterdammer opzoek naar de man en de vrouw in de mens. Zo lees ik dat de man is geprotuubd en kapot gefeminiseerd is, maar wie is nu de echte man: Je wordt tenslotte niet als man geboren, maar tot man gemaakt, om maar een beroemde schrijfster te parafraseren, schrijft Marja Pruis. Zij herleest de literatuur hierover? Maar omdat er niet alles opgeschreven is over de vrouw en man verhouding of zo je wil, de liefde, geef ik hiervan eigenwijs een voorbeeld.

Oma An zei: mannen zijn alleen geïnteresseerd in een gat, maakt niet uit wat. Ik was zes. Oma An was lesbisch, maar dat wist ik toen niet.

Nu ik weet wat mijn Oma bedoelde, begon ik mij af te vragen wat wil de vrouw nog meer? Niet alleen dat, ook begon ik langzaam te begrijpen dat mijn moeder van heel véél van mannen hield en egotistisch haar eigen weg ging. De een naar de ander viel af. Toch had ze aan een kraal mannen nog te weinig. Toen ik mijn eerste vriendinnetje kreeg, moest ik van haar leren dat een man nooit een vrouw kon bezitten: dat beslist de vrouw zelf. En al was die beslissing van beide vrouwen weliswaar biologisch, ook dit wist ik pas veel later: mijn vriendin liep de hele dag met een opgepompte flamoes rond. Ik kan eerlijk zeggen dat deze vrouwen mijn leven hebben gekut; het was grote liefde en groot verdriet tegelijk. Een dichotomie uit liefde? Nooit meer voor herhaling vatbaar.

Toch dames, mevrouw, meisje, raad ik u aan blijf in de liefde geloven; de strijd die het geeft, als mens -niet als vrouw of man- is liefde de enige redding. Ook al is of was het een illusie, de waan van de biologie, de neuronen hebben één uitgangspunt en dat is en blijft liefde: in mijn geval met pijn en verdriet. Liefde blijft liefde en meer dan liefde is er niet. Liefde heeft de liefde meer lief dan de liefde zelf. Was dit niet van Nietzsche?

Vrouwen vechten daarom om meer recht, lijkt me. Mannen zoals ik, vechten om erkenning; mijn mannen-mensenwereld, mijn probleem is nog nooit in de literatuur uitgekristalliseerd. Ik denk dat vrouwen, vrouwen met een vaginaal stendhalsyndroom nog nooit een roman hierover hebben geschreven. Vooral niet een vrouw die de man uit liefde en onafhankelijkheid, eigenlijk zichzelf keihard portretteert!

Om met Groene-critica Marja Pruis te spreken: er is nu eindelijk meer tussen hemel en aarde. Marja schrijft 3 juli in De Groene Amsterdammer: Het gaat niet om de vrouw of de man, het gaat om de mens. Ze sleept Stenhdal erbij die laat zien dat als een vrouw authentiek gemoed heeft, een principiële onafhankelijkheid, een afkeer van huichelarij, een verlangen naar oprecht geluk, dan pas vrij is?

Had ik dit maar geweten.

Stenhdal verzuchtte op zijn einde van zijn leven dat na al dat geschrijf hij nog niet begreep wie hij was.

@robertkruzdlo

Eind dit jaar verschijnt mijn boek TussenMens. In deze roman vindt u meer over dit onderwerp.